Panimula
Ang pandaigdigang paligsahan upang matiyak ang suplay ng mga kritikal na mineral at palakasin ang mga supply chain para sa makabagong teknolohiya ay muling humuhubog sa mga patakaran sa pambansang kaunlaran ng maraming bansa, kabilang ang Pilipinas. Batay sa mga kamakailang ulat, kabilang ang Pilipinas sa Pax Silica Initiative na pinangungunahan ng Estados Unidos, isang alyansang naglalayong palakasin ang mga supply chain ng mga kaalyadong bansa para sa semiconductors, artificial intelligence (AI), at kritikal na mineral sa pamamagitan ng pagtatatag ng AI-native industrial hub sa New Clark City, Tarlac. Layunin ng inisyatibang ito na gawing estratehikong sentro ang Pilipinas para sa pagproseso ng mineral, paggawa ng semiconductor, advanced computing, at imprastraktura para daw sa malinis na enerhiya.
Bagama’t ang muling pagbibigay-diin ng pamahalaan sa pagmimina ay nagsimula bago pa ang inisyatibang ito partikular sa pagbawi ng moratorium sa mga bagong kasunduan sa pagmimina sa pamamagitan ng Executive Order No. 130 noong 2021—tila binago ng pag-usbong ng Pax Silica ang estratehikong layunin ng pagmimina. Hindi na lamang itinuturing ang pagmimina bilang pinagkukunan ng kita ng pamahalaan, kundi bilang isang pangangailangang geopolitikal at industriyal na kaugnay ng pandaigdigang kompetisyon sa teknolohiya at mga suplay ng kritikal na mineral.
Para sa Cordillera Administrative Region (CAR), may malalim na implikasyon ang pagbabagong ito. Dahil mayaman ang rehiyon sa deposito ng mineral, potensyal sa hydropower, at yamang geothermal, lalong nagiging mahalaga ang Cordillera sa estratehiya ng bansa upang magbigay ng mga mineral at enerhiya na kinakailangan ng mga umuusbong na industriyang nakabatay sa mataas na teknolohiya. Gayunpaman, nagbubukas ito ng mahahalagang usapin hinggil sa karapatan ng mga Katutubo, pagpapanatili ng kalikasan, sariling pagpapasya ng mga komunidad, at kinabukasan ng kaunlaran sa rehiyon.
Ang Estratehikong Kahalagahan ng Cordillera
Taglay ng Cordillera ang ilan sa pinakamayayamang deposito ng ginto, tanso, chromite, at iba pang estratehikong mineral sa bansa. Matagal nang tinututukan ang mga lalawigan tulad ng Benguet, Apayao, Abra, Kalinga, at Mountain Province para sa malawakang operasyon ng pagmimina.
Kasabay nito, naging isa rin ang rehiyon sa pangunahing larangan ng pagpapaunlad ng renewable energy sa bansa. Itinuturing ng mga plano ng pamahalaan ang Cordillera bilang prayoridad na lugar para sa pagpapalawak ng hydropower, geothermal, at wind energy.
Ang pagsasanib ng yaman sa mineral at potensyal sa enerhiya ang naglalagay sa Cordillera sa sentro ng umuusbong na ekonomiya ng kritikal na mineral.
Sa ilalim ng mga inisyatibang tulad ng Pax Silica, ang mga yamang ito ay hindi lamang itinuturing na lokal na yaman kundi mga estratehikong sangkap para sa paggawa ng semiconductor, imprastraktura ng AI, electric vehicles, teknolohiyang pangdepensa, at mga advanced electronics.
Mula sa Ekstraksiyon ng Yaman tungo sa Geopolitical Supply Chains
Malaki ang naging pagbabago sa direksiyon ng industriya ng pagmimina sa Pilipinas.
Noong una, pangunahing nakatuon ang polisiya sa pagmimina sa pagluluwas ng hilaw na mineral. Sa kasalukuyan, higit na binibigyang-diin ng pamahalaan ang:
- Pagkuha ng mga kritikal na mineral tulad ng tanso, nickel, chromite, at cobalt;
- lokal na pagproseso ng mineral at pagdaragdag ng halaga nito;
- Pagsasama ng Pilipinas sa pandaigdigang supply chain ng semiconductor at AI manufacturing;
- Pakikipag-ugnayan sa mga estratehiya ng mga kaalyadong bansa upang mabawasan ang pagdepende sa suplay ng mineral mula sa China.
Dahil dito, ang pagmimina ay hindi na lamang nakikita bilang isang gawaing pang-ekonomiya kundi bahagi ng mas malawak na estratehiyang geopolitikal.
Ang pagbabagong ito ay lumilikha ng mas malakas na dahilan upang palawakin ang mga exploration permit, pabilisin ang pagpapaunlad ng minahan, at dagdagan ang pamumuhunan sa imprastraktura sa mga rehiyong mayaman sa mineral—kabilang ang Cordillera.
Mga Implikasyon ng Pagpapalawak ng Pagmimina sa Cordillera
Ang lumalaking pangangailangan sa kritikal na mineral ay maaaring magpalakas nang malaki ng mga aktibidad ng pagmimina sa buong Cordillera.
Maaaring mangyari ang mga sumusunod:
Pagdami ng Exploration Activities
Ang mga lugar na dati ay itinuturing na hindi gaanong kapaki-pakinabang ay maaaring maging kaakit-akit sa negosyo dahil sa tumataas na pandaigdigang pangangailangan sa estratehikong mineral.
Pagpapalawak ng Kasalukuyang Operasyon ng Pagmimina
Maaaring hangarin ng mga umiiral na kumpanya ng pagmimina na palawakin ang kanilang mga konsesyon at dagdagan ang produksyon upang matugunan ang inaasahang pangangailangan.
Mga Bagong Aplikasyon sa Pagmimina
Maaaring dumami ang aplikasyon para sa Mineral Production Sharing Agreements (MPSAs), Financial or Technical Assistance Agreements (FTAAs), at exploration permits lalo na sa mga teritoryo ng mga Katutubo.
Lumalaking Presyon sa mga Lupang Ninuno
Maraming target na deposito ng mineral ang matatagpuan sa loob ng mga ancestral domain na protektado sa ilalim ng Indigenous Peoples’ Rights Act (IPRA). Nagdudulot ito ng mas matinding tensiyon sa pagitan ng pagmimina at karapatan ng mga Katutubo sa kanilang lupain.
Mga Implikasyon sa Pagpapaunlad ng Enerhiya
Ang pagproseso ng kritikal na mineral, paggawa ng semiconductor, AI data centers, at advanced computing ay nangangailangan ng tuloy-tuloy at napakalaking suplay ng kuryente.
Dahil dito, ang pagpapaunlad ng enerhiya ay nagiging mahalagang bahagi ng umuusbong na estratehiyang industriyal.
Para sa Cordillera, maaaring mangahulugan ito ng mas mabilis na pagpapaunlad ng:
- malalaking proyektong hydropower;
- geothermal power development;
- mga linya ng transmisyon;
- mga substation at pagpapalawak ng grid;
- Mga access road at iba pang suportang imprastraktura.
Bagama’t itinuturing ang mga ito bilang pamumuhunan sa malinis na enerhiya, maaari rin silang magdulot ng malalaking epekto sa kapaligiran at lipunan tulad ng:
- pagbabago sa sistema ng mga ilog;
- pagkasira ng watershed;
- paglikas ng mga pamayanang nagsasaka;
- epekto sa biodiversity;
- Pagkagambala sa mga tanawin at lugar na mahalaga sa kultura ng mga Katutubo.
Ang pinagsamang epekto ng pagmimina at pagpapaunlad ng enerhiya ay maaaring magdulot ng walang kapantay na presyon sa mga ekolohikal na sistema ng rehiyon.
Mga Katutubo at mga Tunggalian sa Kaunlaran
Karamihan sa mga iminungkahing proyekto sa pagmimina at enerhiya ay matatagpuan sa loob ng mga ancestral domain.
Para sa mga katutubong komunidad, ang lupa ay hindi lamang isang mapagkukunan ng kabuhayan kundi pundasyon ng kanilang pagkakakilanlan, kultura, espiritwalidad, at sama-samang pag-iral.
Ang mabilis na pagpapalawak ng ekstraksiyon ay maaaring magresulta sa:
- pagdami ng alitan hinggil sa Free, Prior and Informed Consent (FPIC);
- kriminalisasyon ng pagtutol ng mga komunidad;
- pagpasok ng militarisasyon sa paligid ng mga proyekto;
- sapilitang paglilipat ng mga pamilyang Katutubo;
- Paghina ng tradisyunal na pamamahala ng mga komunidad.
Ipinapakita ng karanasan sa Cordillera na ang mga proyektong pangkaunlaran ay kadalasang nagdudulot ng matagalang tunggalian kapag nararamdaman ng mga komunidad na hindi sapat ang konsultasyon o minamaliit ang epekto sa kalikasan at kultura.
Dimensiyong Pangseguridad
Isa pang mahalagang usapin ang lumalakas na pagsasangkot ng seguridad sa mga lugar na may estratehikong yaman.
Habang iniuugnay ang mga deposito ng mineral sa pambansang seguridad at pandaigdigang supply chains, maaaring dagdagan ng pamahalaan ang presensya ng militar at pulisya sa paligid ng mga estratehikong imprastraktura.
Nagpahayag ang ilang komunidad ng pangamba hinggil sa pagbabalik o pagpapalawak ng mga proyektong may kaugnayan sa seguridad, kabilang ang mga usapin tungkol sa humigit-kumulang 2,000 ektaryang military reservation sa Luba at Villaviciosa, Abra.
Para sa mga apektadong komunidad, nagbubukas ito ng pangamba na ang estratehikong pagmimina ay maaaring higit na maiugnay sa pagpaplanong militar at operasyon sa seguridad.
Maaari nitong palalimin ang tensiyon sa pagitan ng layunin ng estado sa seguridad at ng pangangalaga sa karapatang pantao at karapatan ng mga Katutubo.
Kaunlaran laban sa mga lumalaban sa pagsasamantala
Sinasabi ng mga tagasuporta na ang mga inisyatibang tulad ng Pax Silica ay maaaring magdala ng:
- dayuhang pamumuhunan;
- trabaho;
- paglilipat ng teknolohiya;
- pagpapaunlad ng imprastraktura;
- Modernisasyon ng industriya.
Gayunpaman, ipinapakita ng karanasan sa maraming rehiyong mayaman sa likas na yaman na ang paglago ng ekonomiya lamang ay hindi garantiya ng patas na kaunlaran.
Kung walang matibay na proteksiyong pangkapaligiran, malinaw na pamamahala, tunay na partisipasyon ng mamamayan, at paggalang sa karapatan ng mga Katutubo, maaaring magdulot ang mabilis na ekstraksiyon ng:
- pagkasira ng kapaligiran;
- hindi pantay na distribusyon ng benepisyo;
- paglala ng kahirapan sa mga apektadong komunidad;
- tunggaliang panlipunan;
- Hindi na mababawi ang pagkawala ng biodiversity at pamanang kultural.
Ang hamon sa Pilipinas ay hindi lamang ang pagkuha ng pamumuhunan kundi ang pagtitiyak na ang kaunlaran ay makatarungan sa lipunan, makakalikasan, at naaayon sa proteksiyong itinatadhana ng Konstitusyon para sa mga Katutubo.
Kongklusyon
Ang paglitaw ng Pax Silica Initiative ay higit pa sa isang estratehiya para sa pamumuhunan sa industriya. Sumasalamin ito sa mas malawak na pagbabago sa pandaigdigang supply chains, alyansang geopolitikal, at kompetisyon para sa mga kritikal na mineral na mahalaga sa mga teknolohiya ng ika-21 siglo.
Para sa Cordillera, ang pagbabagong ito ay nagdadala ng parehong oportunidad at malalaking panganib. Ang mga deposito ng mineral, watershed, at renewable energy resources ng rehiyon ay maaaring maging mas mahalaga sa pambansang patakarang industriyal. Ngunit ang mga yamang ito ay matatagpuan din sa loob ng mga ancestral territory na nagsisilbing pundasyon ng kultura ng mga Katutubo, biodiversity, at lokal na kabuhayan.
Habang lumalawak ang pagmimina at pagpapaunlad ng enerhiya upang tugunan ang lumalaking pandaigdigang pangangailangan, kailangang unahin ng mga desisyon sa kaunlaran ang karapatang pantao, integridad ng kalikasan, at makabuluhang partisipasyon ng mga katutubong komunidad. Ang napapanatiling kaunlaran sa Cordillera ay hindi lamang dapat sukatin sa dami ng mineral na nakukuha o enerhiyang nalilikha. Dapat din itong masukat sa kakayahan nitong protektahan ang mga lupang ninuno, palakasin ang katatagan ng mga komunidad, at tiyaking ang pag-unlad ng ekonomiya ay hindi mangyayari kapalit ng pagkawala ng kultura, identidad, at pangangalaga sa kalikasan.